Piroplasmose

Ons paard Roos heeft in Spanje de ziekte piroplasmose (in Nederland ook wel bekend onder de naam babesiosis - een ziekte die bij honden voorkomt) gehad. De ziekte was tot voor kort vrijwel onbekend in Nederland, maar komt al langer voor in bijvoorbeeld zuidelijk Frankrijk. De laatste jaren is de ziekte regelmatig bij honden vastgesteld, onder andere in Den Haag, Zeeland, en vlak over de Duitse grens bij Nijmegen, maar ook paarden kunnen de ziekte krijgen.

Wat zijn de verschijnselen bij een paard?

Piroplasmose lijkt een beetje op malaria - een eencellige bloedparasiet maakt de rode bloedlichaampjes kapot en zorgt zo voor onder andere lusteloosheid, verminderde eetlust, gewichtsverlies, koorts, verhoogde ademhalings- en polsfrequentie, bloedarmoede en donkere urine. De kleur van de slijmvliezen varieert van licht roze tot geel (er kunnen ook puntbloedingen voorkomen). Soms zijn er symptomen van koliek die kunnen gepaard gaan met obstipatie, soms afwisselend met diarree. De urine kan donker zijn of geeloranje tot roodbruin (galpigmenten en hemoglobine). Helaas zijn de symptomen van piroplasmose meestal niet specifiek en bovendien heel verschillend van geval tot geval. Roos bijvoorbeeld ademde zwaar, was lusteloos, at slecht (en verloor daarddor gewicht) en had bloedarmoede.

De parasiet (Theileria equi of Babesia caballi) wordt overgebracht door verschillende soorten teken. Meestal is de teek allang verdwenen voordat het paard ziek wordt - de incubatietijd varieert van 10 - 19 dagen voor Theileria equi en van 7 - 30 dagen voor Babesia caballi. De parasiet kan soms in een bloedmonster worden aangetroffen, maar de kans daarop is redelijk klein (bij Babesia caballi is minder dan 0,1 % van de rode bloedlichaampjes geinfecteerd; bij Theileria equi is dat meestal 1 tot 7 %). Bloed afnemen tijdens een koortspiek geeft nog de meeste kans om de parasiet te vinden. Daarnaast kan de dierenarts piroplasmose aantonen door op specifieke antistoffen en / of bloedarmoede te laten testen. Roos bijvoorbeeld had zware bloedarmoede - dat bevestigde het vermoeden van de dierenarts dat ze piroplasmose had. Hij heeft haar daarna niet meer getest op antistoffen maar is direct begonnen met de behandeling (testen op bloedarmoede ging ter plekke sneller dan testen op antilichamen).

Behandeling

De dierenarts geeft een middel dat de parasiet doodt; dat geldt voor Babesia caballi, bij Theileria equi herstelt het paard meestal, maar blijft het drager van de parasiet, met kans op herhaling van de ziekte. Het medicijn (Imidocarb) kan echter ook koliek of diarhee en andere ongewenste bijeffecten veroorzaken! Als de dierenarts je paard snel kan behandelen is het heel waarschijnlijk dat je paard goed herstelt van de ziekte. Roos bijvoorbeeld is helemaal hersteld van haar piroplasmose, al had ze wel een paar weken nodig om weer op krachten te komen. Ze was namelijk niet alleen ziek van de piroplasmose, maar bleek ook allergisch voor de ijzerinjectie die de dierenarts gaf en raakte in shock (dit komt bijna nooit voor; er zijn maar heel weinig paarden allergisch voor deze injectie). De dierenarts heeft op een holletje een tegenstof gehaald en ingespoten en toen was ze weer in orde. Daarna hebben we haar ijzerpreparaten in poedervorm gegeven waar ze goed op reageerde, heeft ze rust en extra voer gekregen om weer op gewicht te komen, en is ze rustig weer aan het werk gezet. Zo heeft ze in gezonde staat Santiago de Compostela gehaald.

Zonder behandeling kan een paard overlijden aan piroplasmose. De dierenarts kan je paard vaccineren tegen piroplasmose, maar het paard kan koliek krijgen van de injectie.

Wat kun je zelf doen? Paarden kunnen teken oplopen tijdens buitenritten (vooral in het bos, maar ook op de hei en dergelijke) en op de wei als daar wel eens wilde dieren in rondscharrelen (denk aan reeen, vossen, enzovoorts). Controleer je paard daarom altijd op teken - de kans op besmetting van je paard is nog klein de eerste 24 uur na het oplopen van de teek. Teken doen er ongeveer een dag over om zich vast te zuigen - pas daarna gaan ze bloed drinken, waardoor er parasieten in het bloed van het paard komen. Zodra je een teek ontdekt, verwijder je die (bijvoorbeeld met een tekentang) en ontsmet je het wondje.

Piroplasmose is niet besmettelijk voor de mens.